Een lesje oude Russische vechttechniek in Amsterdam

Een lesje oude Russische vechttechniek in Amsterdam

Sportcentrum Caland is modern, maar toch doet het sterk denken aan de tijd van de Sovjet-Unie. Er lopen vanavond namelijk nogal massieve kerels in legeruniformen rondjes door de zaal. Sommigen dragen zelfs bandana’s om hun hoofd. Ze krijgen les in systema, een Russische zelfverdedigingstechniek. Instructeur Maxim Pipotja staat midden in de zaal en zwaait met een houten stok. “Geen sport, geen regels,” zegt hij. “Systema is de kunst van het overleven in extreme situaties.” Bijten, trappen, spugen, ogen uitsteken, polsen draaien, armen breken, bij systema is alles geoorloofd; het is immers geen sport, dus er zijn geen regels. “In noodgevallen mag alles,” knipoogt de instructeur. Als boksen een sport van de straat is, komt systema uit een laboratorium. De natuurkundige Aleksei Kadochnikov creëerde de vechttechniek in de jaren zeventig. Hij bestudeerde het Russische sambo, een vroege vorm van free fight. Deze krijgskunst combineerde hij met allerlei verschillende vechttechnieken, van judo tot karate en van boksen tot worstelen. Uit deze gevaarlijke mix van stijlen selecteerde hij de beste bewegingen. Buigingen en dansjes schoof hij aan de kant. Het resultaat is systema, een vechtkunst op basis van natuurwetten. Maxim leunt met één hand op de stok. Hij herinnert zich nog goed hoe hij als negentienjarige in de leer ging bij Kadochnikov. “De lessen waren bedoeld voor mannen die werkten op een school voor raketgeleerden in Krasnodar. De raketten hadden we nodig voor als het Westen vervelend wilde doen.” Hij strijkt over zijn snor. De systemacursussen waren in die tijd geheim, maar Maxims vrienden regelden dat hij ook kon meetrainen. De lessen maakten onmiddellijk indruk. “Kadochnikov was een genie. Hij bouwde zelfs...
De ondergang van het kalifaat van Córdoba

De ondergang van het kalifaat van Córdoba

Midden 8ste eeuw stichtte het Arabische koningshuis der Omayyaden het emiraat van Córdoba, later tot kalifaat verheven, in Andalusië (El-Andalus). Ondanks de tolerante politiek groeiden er sociale spanningen en het islamitisch rijk ging na het jaar 1000 aan interne chaos ten onder. Het Arabische sprookje op Spaanse bodem eindigde in een heuse volksopstand. Gevlucht uit Damascus na de val van de Omayyaden in 750 zette Abd-al Rahman I na lange omzwervingen koers naar Andalusië, dat veroverd was door zijn grootvader, om daar de dynastie voort te zetten. Met een agressieve veroveringspolitiek verdrong hij de christelijke vorstendommen naar het noorden van Spanje, terwijl zijn marine de Vikingen verdreef en gebieden veroverde in Noord-Afrika. In 756 riep Abd-al Rahman I zichzelf uit tot emir van Córdoba. Door zijn optreden haalden concurrerende moslimrijken in de Maghreb het niet in hun hoofd om de oversteek te wagen naar Andalusië.   Centrum van Europa De Omayyaden brachten de Spaanse landbouw tot leven. Hun eeuwenoude irrigatietechnieken wierpen hun vruchten af en met de verhoogde opbrengsten van het land legden de ze de basis voor verdere uitbreiding van de economie. De ontwikkeling van onder meer de textiel-, metaal- en glasindustrie verrijkte de staat. Córdoba groeide uit tot de grootste stad van Europa en één der belangrijkste financiële, commerciële en culturele centra ter wereld. Keramiek, ijzeren wapenrustingen en fijn geweven tunieken uit Andalusië werden gewilde producten op mediterrane markten. Omstreeks 780 werd de Mezquita (Spaans voor moskee) gebouwd, nu één van de cultuurschatten van Spanje. In het jaar 1000 telde de stad officieel 450.000 inwoners, volgens sommige bronnen zelfs meer dan het dubbele. Ook beschikte Córdoba over...
Rake klappen in Senegal

Rake klappen in Senegal

Wat doet Jean-Claude van Damme in Afrika? De Belg is in de ban geraakt van het Senegalees worstelen. Hij maakt deze zomer zelfs een film over de eeuwenoude vechtkunst, met hoofdrollen voor de kampioenen van het land. Imposant zijn ze zeker, deze krachtpatsers van 140 kilo. Eenmaal in de ring dragen ze geen handschoenen, geen helm en haast geen kleren. De reuzen vechten blootsvoets, gekleed in een lendendoek van leeuwenhuid en glimmend van een mengsel van hyenahaar, gazellemelk en geneeskrachtige kruiden. Deze lotion moet hen beschermen tegen de magische krachten van tegenstanders.   De regels zijn simpel. Je wint door het vloeren of KO slaan van je tegenstander. Deze vorm van vrij worstelen vindt zijn oorsprong in de middeleeuwse toernooigevechten tussen vissersdorpen in West-Afrika. Tijdens de Franse kolonisatie van Senegal hielden dorpsbewoners deze wedstrijden heimelijk in de mangrovewouden, buiten het zicht van de bezetter. Met de onafhankelijkheid kreeg de sport een professioneel karakter. Trappen, bijten en krabben mocht niet meer, in 2010 werden ook kopstoten verboden. Er is inmiddels een worstelvariant zonder stoten, die vooral populair is in Niger, Ivoorkust en Burkina Faso. De Senegalezen, echter, houden het op de harde stijl die bij de Franstaligen bekendstaat als lutte avec frappe, lamb onder de Wolof-sprekers, of bêre in straattaal. En de straat, daar zijn we nu.   Ontbijt in het ghetto   Helemaal verdwaald in een van Dakars beruchte achterbuurten: Guédiawaye, een open riool omgeven door woestijn. In deze krottenwijk, bezaaid met golfplaten, autobanden en dierenresten, proberen jongemannen met worstelen de ellende te ontsnappen. Bedragen van 150.000 per wedstrijd zijn weggelegd voor de degenen die het redden tot de...
De zuivere rechtspraak van rechter Tie

De zuivere rechtspraak van rechter Tie

Aan de Nederlandse sinoloog en diplomaat Robert van Gulik hebben wij een bijzondere romanfiguur te danken: rechter Tie. In het zevende-eeuwse China van de T’ang dynastie beleven we hoe deze onderzoeksrechter met logisch redeneren zijn verdachten ontmaskert. Tie fascineert de lezer door zijn scherpzinnig verstand en principieel karakter. Met het oplossen van de misdaad wordt de lezer uitgenodigd na te denken over wat gerechtigheid is.   Robert van Gulik, al van jongs af aan gefascineerd door oosterse culturen, vond bij toeval een verhaal dat Chinese en westerse literaire waarden met elkaar verenigt: Tie goeng an, geschreven in de achttiende eeuw door een onbekende auteur. Van Gulik vertaalde de Chinese tekst in het Engels en ontving hiervoor lovende kritieken van Agatha Christie, met wie hij bevriend was. Later schreef hij zijn eigen Tie-verhalen in het Nederlands. In deze detectives hield hij zoveel mogelijk rekening met de smaak van zijn publiek. Zo beschreef hij terechtstellingen – een must voor de Chinees, maar minder verteerbaar voor de westerse lezer – zakelijker dan in de oorspronkelijke versie. De invloed van bovennatuurlijke verschijnselen – een ander punt waar Chinese en westerse detectives van elkaar verschillen – beperkte hij tot het minimum.   De held van de misdaadverhalen is Tie Jen-Tsjiè, een Chinese onderzoeksrechter getekend naar de historische magistraat en staatsman Di Renije, die leefde van 630 tot 700. Hij maakte naam met het oplossen van ingewikkelde rechtszaken en bracht het tot minister aan het hof van de omstreden keizerin Woe Zeitian, met wie hij een moeizame verstandhouding onderhield. Na een reeks ingewikkelde paleisintriges veroordeelde zij hem tot de marteldood, maar hij wist uit de...
Het Nederlands van Peter de Grote

Het Nederlands van Peter de Grote

Stóel, vál, appélsín, trap, artisjók, abrikós, pérsik, matrás, brandspójt, achtersjtéven. Voor wie dacht dat hij geen Russisch kon spreken, heeft nu toch al aardig wat woorden onder de knie. Vooral dankzij tsaar Peter de Grote (1672-1725) zijn Nederlandse woorden in het Russisch verzeild geraakt. Peters hervormingsdrift bracht in Rusland een sociale en culturele revolutie teweeg, waarbij talloze buitenlandse leenwoorden ingeburgerd raakten in het Russisch. Met name uit het Engels, Duits en Frans, maar ook uit het Nederlands, dat daarbij ook fungeerde als tussenstation voor deze talen en het Russisch. Peter nodigde veel Nederlandse scheepsbouwers uit naar Rusland te komen en zij introduceerden nieuwe scheepstermen. De Russen namen nauwelijks de moeite deze woorden te russificeren, want het leven aan boord was al niet gemakkelijk. Om geen avária op te lopen, had de matrós zijn handen vol aan het lichten van het ánker, het bijhouden van de juiste kóers en het schoonmaken van het kámbóez. En dan moest hij nog zorgen dat zijn brjóekie niet afzakte bij het zien van een naderende sjtorm. Gruwelen van etiquette Op jonge leeftijd trok de tsaar incognito, maar met een groot gezelschap, door de Noord-Europese landen. Hij wilde een coalitie smeden tegen de Ottomanen. Daarnaast hoopte hij van de Europeanen te leren hoe hij zijn land moest moderniseren. Op bezoek bij de Europese vorstenhuizen gruwelde Peter van formele plechtigheden en bij chique gelegenheden ging het herhaaldelijk mis. Terwijl hij zich aan de etiquette probeerde te houden door niet al te dronken te worden, compenseerden zijn metgezellen zijn gematigde houding ruimschoots. Daarbij moet worden aangetekend dat hun losbollige gedrag nog niet eens in de buurt kwam van...
Schwingendes Leipzig

Schwingendes Leipzig

De Val van de Muur dompelde Leipzig in een crisis. Staatsbedrijven raakten failliet, honderdduizenden verloren hun baan en afgestudeerden verlieten de stad. Nu, 25 jaar later, is Leipzig hersteld in grootsheid. De stad is bruisend, modern, groen, betaalbaar en biedt kansen aan investeerders. ‘Projekt Leipzig’, in 2000 opgestart door een ambitieuze, vernieuwende en liberale overheid, werpt zijn vruchten af. De gemeente trekt grote spelers naar de regio met zijn centrale ligging, goede verbindingen, hoogwaardige infrastructuur en concurrerende arbeidskosten. Hoe trekken de bestuurders hun stad omhoog uit de crisisperiode? De grootste investeerder in het gebied is BMW. De Duitse autogigant streek begin 2001 neer in Leipzig en gaf architect Zaha Hadid de vrije hand om een dure en hypermoderne autoassemblage neer te zetten. Het complex heeft een oppervlakte van zes voetbalvelden en biedt werk aan vijfduizend werknemers, van wie negentig procent uit de directe omgeving. Er is meer. Bij zijn vestiging in Leipzig, vroeg BMW toestemming voor de bouw van vier windmolens. Dit ging niet vanzelf, omdat de Duitse wetgeving voor windmolens gecompliceerd is. Wanneer de windmolens groter zijn dan 90 meter, of als er meer dan twee bij elkaar staan, wordt het gebied beschouwd als windpark. Een obstakel voor het stadsbestuur, omdat elk effect van een windpark op de omgeving moet worden verantwoord. Ook de nabijheid van het vliegveld maakte het er niet gemakkelijker op. Met bijna on-Duitse souplesse omzeilden BMW en Leipzig de  regelgeving en plantten vier reusachtige windmolens op het complex. Om dit succes te vieren, gaf de gemeente een  cadeau aan BMW: de toezegging dat geen enkel gebouw in het gebied hoger mag zijn dan het...