Dak Palau Güell in Barcelona

Museum Het Schip nodigde me uit voor een Spaans ontbijt, compleet met FC Barcelona-vlaggetjes aan de muur, ter ere van de opening van de tentoonstelling Gaudí en de Amsterdamse School. De expositie in Het Schip biedt bezoekers een leerzame ontdekkingsreis door de werken en gedachtegangen van de Spaanse architect en kunstenaar Antoni Gaudí (1852-1926). Hij onderscheidde zich met eigen, organische creaties. Een stijl die, zo zien bezoekers met oog voor detail, overeenkomsten vertoonde met de latere bouwvormen van de Amsterdamse School.

Uitheemse invloeden

Naast de wit gedekte tafel, gevuld met fruitschalen en madalenas, woont Charo Sanjuán Gómez de opening bij. Zij is de voorzitter van Aurea Cultura i Art, de Spaanse kunststichting die Museum Het Schip voor de tentoonstelling verrijkte met enkele van Gaudí’s originele meubels en kunstwerken. In de bouwstijl van Gaudí zien we volgens haar invloeden terug van oude beschavingen. ‘De Maya’s inspireerden hem in het aanbrengen van bogen en gewelven in zijn gebouwen. Van de Moren’, wijst Charo op een afbeelding van Gaudí’s bouwwerk Casa Vicens, “leerde hij het inleggen van mozaïek.’

Terugverlangen naar de natuur

De exotische bouwideeën combineerde Gaudí met een artistieke waardering voor de natuur. En hij was niet de enige. Stadsarchitecten in negentiende eeuws Europa beklemtoonden de overgang van traditionele samenlevingen naar de moderne tijd. Zij wezen op een tegenstelling tussen de, in hun ogen, vervuilde, moderne stad en de puurheid van het platteland.

Het was vanuit deze gedachtegang, en vanwege zijn Catalaanse trots, dat Gaudí elementen uit de omgeving van Barcelona verwerkte in de bouw van de beroemde basiliek  La Sagrada Familia. Ook de architecten van de Amsterdamse school keerden terug naar de natuur.  Waarschijnlijk om deze reden, of vanwege de komst van Zaanse arbeiders, voegde Michel de Klerk in de jaren 1920 verwijzingen naar de Zaanstreek toe aan de huizenbouw van de Spaarndammerbuurt.

Gaudí’s  sociale hart

De overeenkomsten tussen Gaudí en de Amsterdamse School kunnen Charo bekoren.’We hebben zijn werk eerder tentoongesteld in Nagasaki en in Moskou. Maar dit is de eerste keer dat we een internationale verbinding zien met zijn ideeën. Verschil is alleen dat waar de architecten van de Amsterdamse school werkten aan arbeiderswoningen, Gaudí vooral opdrachten uitvoerde voor de bourgeoisie en de kerk. ‘

Het Schip

Met haast Catalaanse nonchalance neemt Charo een slokje van haar café con leche.’Het was evenwel zijn diepgewortelde gevoel voor christelijke naastenliefde dat Gaudí eveneens aanspoorde tot sociale projecten.’ In de buitenwijken van de gemeente Mataró stond hij aan het hoofd van de progressieve – doch niet revolutionaire – arbeiderscoöperatie La Obrera Mataronense. Deze verenging verhief tussen 1878 en 1883 het bestaan van de textielarbeiders in Mataró met wooncomplexen, een theaterzaal en, bovenal, een bibliotheek. Daar hadden ze zelfs in de Spaarndammerbuurt niet aan gedacht.

De tentoonstelling is te zien van van 2 oktober 2018 t/m 31 maart 2019.

Daarnaast organiseert het schip ‘fietstochten door de ogen van Gaudí. Op dinsdagen van 13:30 tot 15:30 en op woensdagen van 14:15 tot 15:00.