De zuivere rechtspraak van rechter Tie

De zuivere rechtspraak van rechter Tie

Aan de Nederlandse sinoloog en diplomaat Robert van Gulik hebben wij een bijzondere romanfiguur te danken: rechter Tie. In het zevende-eeuwse China van de T’ang dynastie beleven we hoe deze onderzoeksrechter met logisch redeneren zijn verdachten ontmaskert. Tie fascineert de lezer door zijn scherpzinnig verstand en principieel karakter. Met het oplossen van de misdaad wordt de lezer uitgenodigd na te denken over wat gerechtigheid is.   Robert van Gulik, al van jongs af aan gefascineerd door oosterse culturen, vond bij toeval een verhaal dat Chinese en westerse literaire waarden met elkaar verenigt: Tie goeng an, geschreven in de achttiende eeuw door een onbekende auteur. Van Gulik vertaalde de Chinese tekst in het Engels en ontving hiervoor lovende kritieken van Agatha Christie, met wie hij bevriend was. Later schreef hij zijn eigen Tie-verhalen in het Nederlands. In deze detectives hield hij zoveel mogelijk rekening met de smaak van zijn publiek. Zo beschreef hij terechtstellingen – een must voor de Chinees, maar minder verteerbaar voor de westerse lezer – zakelijker dan in de oorspronkelijke versie. De invloed van bovennatuurlijke verschijnselen – een ander punt waar Chinese en westerse detectives van elkaar verschillen – beperkte hij tot het minimum.   De held van de misdaadverhalen is Tie Jen-Tsjiè, een Chinese onderzoeksrechter getekend naar de historische magistraat en staatsman Di Renije, die leefde van 630 tot 700. Hij maakte naam met het oplossen van ingewikkelde rechtszaken en bracht het tot minister aan het hof van de omstreden keizerin Woe Zeitian, met wie hij een moeizame verstandhouding onderhield. Na een reeks ingewikkelde paleisintriges veroordeelde zij hem tot de marteldood, maar hij wist uit de...