Het Nederlands van Peter de Grote

Het Nederlands van Peter de Grote

Stóel, vál, appélsín, trap, artisjók, abrikós, pérsik, matrás, brandspójt, achtersjtéven. Voor wie dacht dat hij geen Russisch kon spreken, heeft nu toch al aardig wat woorden onder de knie. Vooral dankzij tsaar Peter de Grote (1672-1725) zijn Nederlandse woorden in het Russisch verzeild geraakt. Peters hervormingsdrift bracht in Rusland een sociale en culturele revolutie teweeg, waarbij talloze buitenlandse leenwoorden ingeburgerd raakten in het Russisch. Met name uit het Engels, Duits en Frans, maar ook uit het Nederlands, dat daarbij ook fungeerde als tussenstation voor deze talen en het Russisch. Peter nodigde veel Nederlandse scheepsbouwers uit naar Rusland te komen en zij introduceerden nieuwe scheepstermen. De Russen namen nauwelijks de moeite deze woorden te russificeren, want het leven aan boord was al niet gemakkelijk. Om geen avária op te lopen, had de matrós zijn handen vol aan het lichten van het ánker, het bijhouden van de juiste kóers en het schoonmaken van het kámbóez. En dan moest hij nog zorgen dat zijn brjóekie niet afzakte bij het zien van een naderende sjtorm. Gruwelen van etiquette Op jonge leeftijd trok de tsaar incognito, maar met een groot gezelschap, door de Noord-Europese landen. Hij wilde een coalitie smeden tegen de Ottomanen. Daarnaast hoopte hij van de Europeanen te leren hoe hij zijn land moest moderniseren. Op bezoek bij de Europese vorstenhuizen gruwelde Peter van formele plechtigheden en bij chique gelegenheden ging het herhaaldelijk mis. Terwijl hij zich aan de etiquette probeerde te houden door niet al te dronken te worden, compenseerden zijn metgezellen zijn gematigde houding ruimschoots. Daarbij moet worden aangetekend dat hun losbollige gedrag nog niet eens in de buurt kwam van...